Stress op het notariskantoor: vechten, vluchten of bevriezen?

Iedereen heeft ermee te maken: stress. En ons lichaam weet daar maar al te goed op te reageren. Vechten, vluchten en bevriezen zijn oeroude overlevingsmechanismen die nog steeds actief zijn in ons dagelijks leven. Ook op je werk, bijvoorbeeld als (kandidaat-)notaris. In dit blog lees je hoe die automatische reacties werken, wat de rol is van je autonome zenuwstelsel en vooral: wat je eraan kunt doen.

Wat gebeurt er bij vechten, vluchten of bevriezen?

In een stressvolle situatie reageert je lichaam automatisch. Je autonome zenuwstelsel bepaalt of je gaat vechten, vluchten of bevriezen:

  • Vechten: je hartslag versnelt, je spant je spieren aan en je voelt de drang om de confrontatie aan te gaan.
  • Vluchten: je wilt weg uit de situatie, letterlijk of figuurlijk. Je zoekt veiligheid.
  • Bevriezen: je verstijft, weet niet wat te zeggen of te doen, en voelt je machteloos.

Misschien herken je dit uit je werk: een pittig gesprek met een cliënt, een overvolle agenda of een kritische collega. Voor je het weet reageer je primair. Je zegt iets wat je liever niet had gezegd (vechten), je schuift het gesprek door naar je leidinggevende (vluchten), of je klapt dicht (bevriezen).

Een verhaal uit de praktijk van het notariaat

Neem bijvoorbeeld Roos, een kandidaat-notaris die ik begeleidde in een coachtraject. Ze was kundig, scherp en geliefd bij cliënten, maar liep geregeld vast in overleggen met haar kantoorgenoot. Telkens als hij zijn stem verhief of kritiek uitte, voelde ze haar hart bonken en haar ademhaling versnellen. Soms beet ze fel van zich af, soms vermeed ze hem dagenlang.

Andere keren blokkeerde ze volledig tijdens een bespreking. Vechten, vluchten, bevriezen. Het overkwam haar allemaal. Pas toen ze zich bewust werd van deze patronen, kon ze het stap voor stap leren doorbreken.

Hoe werkt dat in je brein?

De Polyvagaaltheorie van Stephen Porges laat zien dat ons autonome zenuwstelsel continu scant of we veilig zijn. Is dat zo, dan blijven we sociaal en helder. Maar voelen we ons bedreigd, dan schakelen we automatisch over op vechten, vluchten of bevriezen.

Die reactie komt vanuit de nervus vagus, een belangrijke zenuw in ons autonome zenuwstelsel. Die bepaalt of je in verbinding blijft en rustig communiceert of in de overlevingsstand schiet.

Bij stress schakelt je systeem automatisch over op vechten, vluchten of bevriezen. Niet omdat jij dat wilt, maar omdat je autonome zenuwstelsel denkt dat je in gevaar bent. Het mooie is: als je snapt wat er in je lichaam gebeurt, kun je ook leren hoe je jezelf sneller terugbrengt naar rust.

Wat kun je doen bij stress?

Gelukkig kun je leren om je autonome zenuwstelsel te kalmeren. En dat begint bij ademhaling. Door langzaam en diep adem te halen (langer uit dan in), geef je je lichaam het signaal dat je veilig bent. Dat helpt om weer terug te keren naar rust.

Ook meditatie, wandelen en lichaamsbeweging helpen. Kleine dingen, grote impact. Roos begon met ademhalingsoefeningen in de auto voor een belangrijk gesprek. Even landen. Later kwam daar een lunchwandeling bij en uiteindelijk structurele keuzes in haar agenda. Kleine stappen, groot verschil.

Maar wat als de stress steeds weer terugkomt?

Als je merkt dat je in je werk regelmatig getriggerd wordt, is er vaak meer aan de hand. Dan zijn ademhalingsoefeningen alleen niet genoeg. Het helpt dan om te onderzoeken waarom jij op een bepaalde manier reageert.

In een coachtraject of in de training Ontspannen Meesterschap gaan we hiermee aan de slag. We gebruiken onder andere de Core Values Index om te ontdekken waar jouw automatische reacties vandaan komen. Je leert begrijpen wat jouw stress triggert, hoe je beter herkent wat er gebeurt en hoe je daar anders mee om kunt gaan.

Dat is waardevol. Niet alleen voor je werk als (kandidaat-)notaris, maar ook in je leven daarbuiten.

Nieuwsgierig geworden? Plan een vrijblijvend gesprek, dan denk ik met je mee.

Wil je meer lezen over werkdruk en energie in het notariaat? Bekijk alle blogs over dit thema.